Boise-Gasteiz-Islamabad. Eta hemen bizi diren pakistandar jatorriko herritarrek egingo balute euskal jatorrikoek Boisen (Idahon) egiten dutena?

Egun hauetan Boise da hizpide euskal hedabideetan. Harrotasunez, miresmenez, hunkiduraz… ikusten dugu Idahoko hiriburuan euskal jatorriko komunitateak nola eusten dion bere arbasoen kulturari: euskal dantzari, folkloreari, ohitura batzuei… Euskara ez da lehenengo planoan agertzen baina presente dago; izan ere, ikastolak ere (3-6 urtekoentzat) eraikin berria estreinatu du. Ez da soilik bihotzean sentitzen den identitate bat, modu publiko eta partekatuan adierazten den identitatea baizik. Euskal dantza da ziur aski alderdirik ikusgarriena: ehundaka lagun ikusten dugu akatsgabe jantzita, dantza egiteko prest, jaialdi ederrean. Are Urkullu lehendakaria eta beste polikari batzuk hurbildu dira egun hauetan hango ospakizunetan parte hartzeko.

Galdera. Eta hemen bizi diren pakistandar jatorriko herritarrek egingo balute euskal jatorrikoek Boisen egiten dutena? Pakistandar edo aljeriar edo errumaniar jatorrikoek, berdin dio. Gasteizen edo Bilbon, adibidez. Haien tradizioak bizitzen eta –hori ere bai– ikustarazten, euskal jatorrikoek Boisen egiten duten bezala: trajeak, dantzak, herri kirolak, gastronomia, hizkuntza… Ez arratsalde bateko jarduera batean, baizik eta jotake egun batzuetan zehar (eta urte osoan zehar, modu askotara). Eta Pakistaneko presidentea, demagun, hona etorriko balitz, beste politikari batzuekin batera, pakistandar taldeekin biltzera, pakistandar ikurrak matentzen eta sendotzen animatzera eta deklarazio batzuk egitera?

Zein sentimendu adieraziko lirateke hemen herritar autoktonoen artean? Entzungo litzateke agian “ez dira integratzen” edo “ez dute integratu nahi” bezalako esaldirik? Iritizi negatiboa eta mesfidantzaz gain, arrisku sentsazioa ere adieraziko litzateke kalean, “gure kultura ikasi beharrean haien kultura inposatzen digute” esaldiaren bidez adibidez?

“Baina Boisekoa eta hemengoa desberdinak dira” esango du baten batek. Hori dioenak Boiseko euskaldunak “gureak” direla azaldu dezake eta hemengo pakistandar jatorrikoak, berriz, ez. Guk han egiten badugu, primeran; haiek hemen egiten badute… Lehenengoa miresgarria da; bigarrena, zer da?

Bale, eta aurreko argudioa (dialektikoki –moralki? – apur bat eskasa dena) albo batera utzita, benetan zein desberdintasun ikusten duzu zuk bi egoeren artean?

Esta entrada fue publicada en anitzak y etiquetada , . Guarda el enlace permanente.

26 respuestas a Boise-Gasteiz-Islamabad. Eta hemen bizi diren pakistandar jatorriko herritarrek egingo balute euskal jatorrikoek Boisen (Idahon) egiten dutena?

  1. jaione dijo:

    Artikulua interesgarria iruditzen zaidan arren hemendik Boisera joandako inor ez da egongo ingelesa ez dakienik, beraz konparazioa ez zait oso egokia iruditzen. Hemen geu gabiltza euskal asteak antolatzen, geure herrian arrotz gara

  2. abarquin dijo:

    Jaione, eskerrik asko zure iritzia idazteagatik. Ulertzen dut esaten duzuna eta euskal kulturarekin kezka partekatzen dut, baina horrek, nire ustez, ez du azaltzen ze begirada desberdina aplikatzen dugun bi egoretan.

    Hara joan ziren lehenengo euskaldunek ez zekiten ingelesa eta batzuek, mendian animaliak zaintzeko eta beste lan eskas batzuk egiteko, ez zuten behar eta ez zuten ikasteko aukera handirik izan (hemengo etorkin heldu ugariri gertatzen zaion bezala?). Haien ondorengoek bai ikasi zuten, noski, hein handi batean eskolari esker. Beraz, gaur egun euskal jatorrikoek Idahon ingelesez badakite. Agian horregatik hango gizarteak ez ditu mehatxu moduan ikusten? Ez dakit.

    Bidenabar, ez dut uste euskal jatorriko askok Shoshone herriaren hizkuntza ikasi dutenik; gelditzen diren shoshone urriak eta beste jatorrizko herri batzuk ere nahiko arrotz sentituko dira haien lurraldean, imajinatzen dut, bai Idahon bai beste estatu batzuetan.

    Baina nire interesa orain ez da Estatu Batuetan nola hautematen duten euskal jatorrikoen jarduera kulturala, baizik eta guk, euskal herritarrok, nola hautematen dugun jarduera hori eta hemen kanpotik etorri diren beste batzuen jarduera potentziala nola hautemango genukeen (potentziala diot, zeren ez dira inoiz horren urrutira heldu eta ez dut uste posible denik).

  3. Mikel dijo:

    Bueno, Irunen Extremadurako eta Andaluziako egunak ospatzen dira, eta Feria de abril txiki bat ere egin ohi da, eta kalean ez dut inoiz ikusi kontrako jarrerarik edo polemikarik. Aski natural ikusten da

    • bego dijo:

      Neuk onartu beharra daukat halako egunetan, Ameliak aipatu duen “ez dute integratu nahi” horixe otu izan zaidala. Bestalde, esango nuke geurean “amerikarren identitateari” aspaldidanik ireki genizkiola ateak, zer esanik ez ingelesarekin, geroz eta toki handiagoa hartzen ari baita: “basque country”, politikarien ahotan, “Basque Culinary Zenter”, sorturiko guneetako bati ipinitako izena.

      • Mikel dijo:

        Bai, bai, ados horrekin. Irungo kasuekin egongo da jendea hori pentsatu duenik, baina ez da benetako gatazka edo arazo bat sortu. Zerikusia izango du baita ere komunitate horiek, Espainiatik etorritakoak eta haien ondorengoak, biztanleen gehiengoa direla Irunen, eta Espainiatik kanpoko etorkinak gurean ez dira gehiengoa inon

  4. Niri konparazioa erabat pertinentea iruditu zait, Ameliak erantzunean azaldu duenagatik, alegia, lehen belaunaldiko euskaldunek ez zekitelako ingelesik (han bizi izan nintzen hilabeetan ezagutu nituen horietako batzuk). Hala ere, bada diferentzia bat: gaur egun Boisen laupabost urtez behin egiten den euskal festak indar handia du, baina horretarako urte asko behar izan dira, lehenik AEBetako euskal komunitatea bertan errotzeko eta, bigarrenik, horrelako ekitaldiak egiteko, gero eta sendoagoak.
    XX. mende hasieran, berriz, Mendebalean bizi ziren euskaldunek amestu ere ez zuten egingo neurri horretako euskal festa batekin, non euskaldunen ikurriña Boiseko kapitolioan erakutsiko baitzen festak zirauen bitartean, bertako banderen ondoan. Baina amets zoro hura (baten batek izango zuen buruan) gauzatu egin da, kasu honetan Boisen, Idahon.
    Gaur egun zaila iruditzen zait hemen bizi diren pakistandarrek (edo beste edozein taldek) horrelako festa antolatzea, besteak beste oraindik ez daudelako errotuta hemen, baina guri dagokigunez, prestatu behar ditugu geure buruak kasu horretarako, eguna iristen denean behar bezalako anfitrioiak izan gaitezen, gorago aipatu kasuan iparramerikarrek gurekin egin duten gisan.
    Artikulu interesgarria, Amelia, bertan planteatzen duzun hausnarketa bete-betean dagokigulako. Eskerrik asko.

  5. abarquin dijo:

    Eskerrik asko, Mikel. Ados: holakoak ospatzen dira hemen eta ez da ezer gertatzen (eta ziur aski asko hitz egin ahal da horretaz eta gehiago matizatu). Baina adierazpen kulturalen “tamaina” ez da inondik inora berbera. Eta garai batean Espainiatik etorri zirenen egoera (legala, juridikoa) eta azkeneko hamarkadetan estatuz kanpotik etorritakoena ere ez da berbera. Galdera bat: orduan uste duzu ez zela ezer gertatuko hemen aljeriar jatorrikoek –demagun– adierazpen kultural potenteak burutuko balituzte espazio publikoan, Boisen euskal jatorrikoek egiten duten bezala?

    Joxe, aspaldiko, pozten naiz zure komentarioa jasotzeaz, eskerrik asko!🙂 . Egia da: jaialdi horren atzean ibilbide luzea dago eta ez da erreza hemen bizi diren beste komunitate batzuek horrela jokatzea hurrengo urteotan, baina nire ustez gakoa ikutu duzu, ea hemen nola ikusiko genukeen kasu hipotetiko hori. Nire galdera da ea euskaltasunarekin lotuta Boisen adierazten dena hemen beste talde batzuetan ere errekonozitu eta ondo hartu ahal izango genukeen. Eta ez bada horrela, analizatzea zergatik ez, korapiloak non dauden ikustea.

  6. Mikel dijo:

    Ez dakit ezer ez litzateken gertatuko, baina Joxek eman duen erantzunarekin bat nator: gaur egun zail da imajinatzen Espainiakoa ez den etorkin komunitate batek halako tamainako festa bat antola dezakeenik. Eta egingo dutenean, ziuraski gure gizartean duten presentzia eta tamaina beste modu batekoa dutelako egingo dute, eta bertako jendearen pertzepzioa ere horrek baldintzatuko du. Hau da, kontua zer da, bai ala bai euskal gizartean erreakzio arrazista bat sortuko litzatekeela, Estatu Batuetan Boisekoak sortzen ez duena? Noski, hurrengo astean Gasteizen (edo beste edonon, e) bat-batean 40.000 aljeriar elkartuko balira, ba ez naiz ausartzen gure gizartearen ‘tolerantziagatik’ eskua sutan jartzera. Askori bat-batean gertatutako inbasio bat irudituko litzaieke. Baina kasu hipotekiko hori errealista izateko, euskaldunek Estatu Batuetan izan duten bilakaeraren antzekoa beharko luke komunitate horrek gurean. Ez zait iruditzen jaialdi baten inguruko konparazio aporposik egin dezakegunik gaur egun esateko ‘begira gurekin zein toleranteak diren han eta begira gu ze arrazistak garen’.
    Eta Boiseko euskaldunekin konparazio zuzena eginda, ez litzateke berdina izango Pakistango presidentea etortzea hona, edo Pakistango eskualde batekoa. Boisera ez da Rajoy joan (eta are gutxiago Hollande). Urkullu ‘2. mailakoa’ da atzerrian (erabat ezezaguna), eta estatuburua ez den agintari baten bisitak inpaktu berbera edukiko luke gurean.

  7. leire dijo:

    Aupa, Amelia. Oraingoan ere ttak jo duzu ahulgune baten. Uste dut pakistandarrek edo peruarrek egingo balute halakoik kritika ugari egongo litzatekeela bazterretan, integratu nahi ez dutelakoan.

    Tira, baina desberdintasun ugari badaude. Jaionek eta Joxek aitatutakoez gain, esango nuke AEBetan denak direla etorkin (zuk aipatutako Shoshone herria eta beste hainbat ere badaude, baina zeharo marginalak dira, zoritxarrez). Esango nuke sustraiak izatea garrantzitsua dela bertan eta horregatik direla inportantean horrelako festak (Urte berri txinatarra, edo Saint Patrick izan litezkeen moduan). Gainera, euskal komunitatea errotuta eta egonkortuta dago, eta ekonomikoki ere ondo dabil, hiritar “eredugarriak” dire, alegia, “komunitatearen zutabe”.

    Hemengo etorkinak, ordea, periferia dira. Ekonomikoki makalak eta oraindik sustraitu gabeak. Talde sozial ahulenetakoa, ahulena ez bada. Prestigio aldetik ere, prestigio bakoak, gizartearen gaitz guztien errudun, askoren begietan.

    Ekonomia eta prestigioa, tandem madarikatu hori.

    • abarquin dijo:

      Aupa, Leire! Bai, ados nago. Nik esango nuke oso puntu garrantzitsu bat aipatu duzula, egoera ekonomikoaren gaia hain zuzen: gaur egungo Idahoko euskal komunitatea ez bezala, hemengo etorkinak behe klasekoak dira, eta prestigiorik gabeak. Horrek asko pisatzen du, politikoki zuzena ez bada ere eta agian horregatik ez oso kontzientea. Gasteizko lehengo alkateak, Marotok, adibidez, argi eta garbi identifikatzen zuen etorkinen pobrezia egoera (RGIa kobratzea) “integratuta” ez egotearekin. Ulertuko dugu, orduan, maila ekonomiko altuagoa daukana, berez, integratuagotzat jotzen dela eta bere adierazpen kultural batzuk hobeto hartuak izango direla?

      Etorkin talde batzuekin lotuta agian islamofobia ere tartean dago. Islamarekin harremana eduki dezakeen guztia mesfidantza puntu batekin sentitzen ikasi dugu batzuek. Horretaz konturatzea eta desikastea ondo legokeela uste dut.

  8. abarquin dijo:

    Eskerrik asko zure hausnarketarengatik, Mikel. Eta zuri ere bai, Bego.
    Agian zaila da nik jarritako kasu hipotetiko hori irudikatzea, ezta? Hipotetikoegia da, ziur aski. Hala ere, nik ariketa polita dela uste dut, besteen adierazpen kulturalen aurrean benetan gure tolerantzia (?)/ errespetu atalase mailari buruz gogoeta egiteko, hemen eta orain. Gure maila, diot, ez estatubatuarrena.
    Agian Boisen txapel bat ikusteak hunkitzen gaitu, eta aldi berean hemen txilaba bat ikusteak mesfidatza sortzen digu. Agian lehenengoa tradizioa mantentzearerekin lotzen dugu, eta bigarrena integrazio arazoekin. Erlatibismo hori zalantzan jartzea interesgarria da, nire ustez.

    Itzul gaitezen gure eguneroko egoerara. Ez dezagun hitz egin kaleak egunetan zehar okupatzeaz, gure jatorrizko taldearen hizkuntzan eskola bat irekitzeaz, jatorrizko politikariei (haien maila lehenengoa edo bigarrena izan) lekua egiteaz… Hemen eta gaur estatuz kanpotik etorritako pertsona ugariri ez diegu batere erreza jartzen askoz xumeagoak diren behar kulturalak asetzea. Haientzat garrantzitsuak diren ospakizunak egiteko leku bat aurkitzea ezinezkoa da hainbatetan (arkumearen eguna, talde batzuen kasuan, adibidez). Oztopo legalen eta informalen bidez jatorriarekin lotutako bizitza kulturala garatzea oso zaila egiten zaie. Mezkita bat irekitzea (otoitzeko, egoteko, biltzeko, jatorrizko hizkuntzan hitz egiteko…) ia ezinezkoa da.

  9. Ignatius Walker dijo:

    Oso konparaketa ona. Eztabaidatzeko gai beroa. Eskerrik asko.
    Nik ez dut alde handirik ikusten, baina badago elementu bat berezia izan daitekeena. AEBn immigrazio kultura zaharra da. Ezberdina dena onartzen da errazago, beretzen da.
    Burura etortzen zait guztiok ezagutzen dugun pelikula zaharra, Vietnameko gerrari buruzkoa, The Hunter (Ehiztaria). Protagonista guztiak errusiarrak ziren, baina amerikar eredu adierazgarria aldi berean. Beraiek ziren Amerika eta beraiena zen amerikarren drama. Zineman eta literaturan antzeko adibide ugari daude.
    Hizkuntzarena egia da. Guztiek ingelesez egiten dute, baina bigarren belaunalditik aurrera normalean.

  10. abarquin dijo:

    Ados, Ignatius. Faktore horiek azaldu ahal dute zergatik den posible AEBetan etorkinen ondorengoek horrelako adierazpen kultural bat egitea (beti ahaztu gabe jatorrizko herrien genozidioaren gainean bermatu zela gizarte berria, beste hainbat herrialde kolonitatutan bezala). Nik esango nuke Euskal Herrian bizi garen euskaldunok ez dugula analisi tresna handirik erabiltzen begirada bikoitza sostengatzeko, zera sentitzeko: “guk han egiten badugu, ondo dago; beste batzuek hemen egiten badute, ez dago ondo”.

    Hizkuntzarena gai potentea da. Gure hizkuntza ikasten badute, gure “konfidantza kulturala” igotzen da. Baina etorkin helduek Azpeitian euskara ikasiko dute ziur aski, eta Bilbon ez; badakigu zergatik. Idahon euskaldunek ingelesa ikasi zuten bezala, eta ez shoshone herriaren hizkuntza. Etorkinen umeek eskolan ikasiko dute euskara, autoktono elebakarren seme-alabek bezala. Gai honetaz luze hitz egin ahal dugu, ezta?

    Nire lehengusinak albiste batekiko lotura bidaltzen dit, ikusteko hemengo egunkari batean nola jaso den komunitate baten ospakizuna Gasteizen duela pare bat aste (Boisekoa baino askoz xumeagoa dena, esan gabe doa). Ikuspegi bat islatzen du:

    http://nortexpres.com/cientos-de-musulmanes-invaden-el-campo-de-futbol-de-sansomendi-para-rezar/

    Adi tituluari: “Cientos de musulmanes ocupan el campo de fútbol de Sansomendi para rezar”. Cientos, ocupan, rezar hitzak esanguratsuak dira. Eskerrak ez zela Florida parkean egin, periferiako futbol zelai batean baizik. Ramadanaren bukaera ospatzea zen asmoa, baina albistean otoitzeko jardueran egiten da enfasia.

    Albistearen edukia:
    “Desde primera hora de la mañana de hoy cientos de musulmanes han entrado a rezar en el campo de fútbol del barrio vitoriano de Lakua-Sansomendi.
    “Según fuentes presenciales, unos 600 musulmanes se han colocado en filas en una de las bandas del terreno de juego de rodillas mirando todos hacia el mismo lugar.
    “Hoy, 17 de julio acaba el Ramadán y los musulmanes lo celebran con la fiesta de Idu Al-Fitr.
    “Asimismo, han copado con sus vehículos el parking del Hospital Universitario de Araba”.

    Copado ere hitz adierazgarria da. Laburbilduta: adierazpen kultural hori arrotz eta mehatxugarri moduan agertu dute egunkarian. Eta hiritar batzuen ikuspegiarekin konektatuko du, ziur aski. Beste egunkari batzuetan, zorionez, beste komunitate batzuen gai kulturalen trataera begirunetsuagoa da. Ez dut Berria irudikatzen albiste hori estilo horrekin argitaratzen, adibidez.

  11. Andarte dijo:

    Probokatu beste asmorik gabe idatzitako testua hauxe. Euskal Herrian bertan gara euskaldunak pakistandarren pareko. Noiz hitz egin dezakezgu euskaraz? Uzten digutenean eta ahal denean. Ezer ez dakien pakistandar batek zer erantzungo lioke hemengo hizkuntza zein den galdetuta? Espainiera, zalantzarik gabe. Amerikako Estatu Batuak kolonoek eraikitako estatu bat da. Bertako indigenak ezik beste guztiak kolonoak dira, hemendik joandako euskaldunak barne. Boiseko festa etorkinen festa bat gehiago besterik ez da, Super Bowla den bezalaxe. Euskal Herrian zein AEBetan euskaldunak atzerritarrak. Lehenbizi egin gaitezen gure aberriaren jabe eta gero erantzungo dizut pakistandarren festei buruz dudan iritzia. Ados?

  12. Batek daki dijo:

    Kaixo,

    Ni Leirerekin bat nator, askotan etorkiñen patrikaren egoerak eurekiko dugun tolerantzia maila neurtzen du. Euskal Herrian adibide esanguratsurik ez daukagun arren Estatu espainiarrean agian bai: pakistandar komunitate bat deigarria izan daiteke herri batean euren txirotasunagatik eta errusiar, ingeles edo alemaniar komunitate aberats bat ez da hain deserosoa.

    Irungo kasuari dagokionean, en fin… Zer nahi duzue esatea, nik inpotentzia sentitzen dut Santiago bezalako auzo bat orain mende bat euskaldun petoa zela jakin eta gaur egun erdaldun hutsa dela pentsatzean… Irungo etorkin espainiarren seme eta bilobak ez dira oraindik euskaldundu portzentai oso esanguratsu batean…

    Hala ere Andarteren iruzkina lekuz kanpo dagoela iruditzen zait. Ameliak idatzitakoa ez da “probokatu beste asmorik gabekoa”, horixe bakarrik irakurri behar genuen! Euskaldunon egoera tamalgarria izateaz gain sumingarria ere bada, baina horrek ez du inola ere justifikatzen etorkiñen gaia jorratu ezin dezakegunik, ez da gutixago ere!

    Azkenik adibide esanguratsu bat: niri deigarria egiten zait etorkin hegoamerikarrek nola “bereganatu” dituzten (zentzu positiboan) hirietako eremu publikoak. Ni hiriburu batean bizi naiz, eta nere etxe azpiko plazan frontoia, futbol pista eta saski-baloi pista dauzkat besteak beste. Orain dela urte batzuk (10 bat esan dezagun) kirol leku horiek ez zituen inork erabiltzen, plaza hutsik eta ilun zegoen, hego-ameriketako komunitate ezberdinek pixkana-pixkana kirol lekuak “bereganatu” dituzten arte. Benetan hitz ematen dut neuk horrela bizi dudalako (etxeko leiho ia guztiak bertara begira daude): A) astebukaerako iluntzeetan sexu eta adin ezberdiñetako hego-amerikarrak biltzen direla euren artean sozializatzeko B) musika jartzen badute ere oso modu baxuan jartzen dutela, bizi lagunak guztiz errespetatuz. Ez dute zalapartarik ateratzen C) Eurak plazan daudenetik iluntzean plazatik pasatzea askoz seguruagoa dela D) Neska helduen (40 urte) arteko saski-baloi partiduak ohikoak bilakatu direla (¿¡ ?!), gure gizartean ez bezala. Ondorioz: guk zokoratu dugun eremu publikoa berpiztu dute eta auzokide guztioi (benetan diot) gauez paseatzeko segurtasuna ekarri digute besteak beste.

    Manuel Delgado antropologo bikaiña irakasle izan nuen denbora oso labur batean, eta inmigrazioaren “arazoari” buruz norbaitek sakondu nahiko balu bere edozein liburu gomendatuko nuke.

    Ongi izan eta barkatu txapa!

  13. Bego dijo:

    Kaixo: Argia multimedian ikusi dut “Estatuaren birsormena”izenburupean dagoen bideoa. http://t.co/5RZrupS1cb
    Gogora etorri zaidan gauza bakarra hauxe da: gauza ote gara, oraindik ere, Ameliak planteatutakoaren gisako galderei erantzuteko?

  14. Andarte dijo:

    Bilera-aktak euskaraz idazteagatik epailearen aurrera joan behar izaten duen herria ez da bere herriaren jabe eta bere herriaren jabe ez denari pakistandarren festei buruz duen iritzia eskatzeak ez du zentzurik. Galdera hori espainiarrei egin beharko zenieke, 40 urtez hemen bizi eta pitorik ere euskaraz ikasi ez duten horiei, herri honen jabe direnei alegia. Nik ezagutzen ditudan askok ez dizute oso modu positiboan erantzungo pakistandarren festei buruz: “putos musulmanes” izango litzateke haien iruzkinik samurrena. Zer esanik ez pakistandarren festa egunetan hemengo udaletxeetan Pakistango bandera jarriz gero, gure festetan ikurriña bera jartzeagatik epaitegietarako bidean jartzen zaituztenean. Boiseko kapitolioan ez bezalako arazoak hemen bertan ikurriñarekin. Eta Gipuzkoako Aldundiak errepideetan jarritako paneletan itsatsitako pegata zuriei buruz ez gaitezen hasi. Galderak ez duela zentzurik alegia

  15. Batek daki dijo:

    “Bilera-aktak euskaraz idazteagatik epailearen aurrera joan behar izaten duen herria ez da bere herriaren jabe eta bere herriaren jabe ez denari pakistandarren festei buruz duen iritzia eskatzeak ez du zentzurik”. Hau da, Espainiar Gobernuarekin duzun arazoa dela eta zure auzo edo herriaren elkarbizitza kudeatzeri muzin egin behar diozu. Oso logikoa eta koherentea.

  16. abarquin dijo:

    Eskerrik asko iruzkinengatik, Andarte, Bego eta Batek daki.

    Andarte, gerta daiteke minorizazio egoera batetik abiatuta beste minorizazio batzuetan arreta jartzea zaila izatea, baina uste dut haratago joan gaitezkeela. Alde batetik, azkeneko 15 urteotan etorri direnak ez dira EHko egoera soziolinguistikoaren erantzule, ez dira gure “etsaiak”. Haiek egoera kaskar horrekin egin dute topo. Momentu honetan gehienek D ereduan dauzkate seme-alabak, autoktono elebakarrek bezala, baina ez da haien errua leku askotan kaleko hizkuntza ez bada eskolakoa, horrek dauzkan ondorio guztiekin. Haien gurasoei “putos musulmanes” deitzea (gaztelaniaz, ondo uler dezaten), edo disgustu hori trasmititzea ez da modurik onena etorkizuneko herritar horiek euskarara erakartzeko. Hori baldin bada gure helburua.

    Euskaldunok gure begirada aukeratu/diseinatu ahal dugu, eta aukera bakoitzaren ondorioak ere aurreikusi ahal ditugu: mesfidantzaz begiratu (eta, ondorioz, haiekin sinergiak uxatu) edo enpatiaz eta solidaritateaz begiratu (eta haiekin herritartasun partekatua eraikitzen saiatu eta aliantzak bilatu, gizarte kohesionatuago baten alde). Nire ustez, bigarrena da estrategiakoagoa (etikoagoa izateaz gain, ziur aski). Eta horregatik, aukeran, nik bigarren begirada nahiagoko nuke niretzat eta nire begirada hori hezten saiatzen naiz; zailtasun batzuekin, zeren input ugari jasotzen ditut lehenegora bideratu nahi nautenak.

    Izan ere, nire postaren helburu nagusia zen enpatiarako eremuak irabaztea galdera deseroso baten bidez: “guk” han egiten badugu eta ondo iruditzen bazaigu, “beste batzuek” hemen egiten badute, zergatik ez.

    Polita da Batek dakik azaltzen duen esperientzia hori, nola zenbait kolektibo hasi diren espazio batzuk baliatzen. Haietako batzuk erabili gabeak, besteak beste dohainik direlako eta gaurko aisialdia kontsumo iturri bihurtu da ordaindu ahal duenarentzat. Kolektibo horien aisialdiak haien estatus ekonomiko baxua islatzen du, bidenabar. Pertzepzio hori ere presente dago.

    Batek dakik bigarren begiradarekin ikusten du fenomenoa eta alderdi positiboak aurkitzen ditu. Baina badakigu gertaera beraren aurrean beste batzuek lehenengoa aplikatuko dutela eta etorkinen ikusgarritasuna gaizki irudituko zaiela (“horiek dena okupatzen dute”).

    Horrekin ez dut esan nahi gatazkarik ez denik egongo. Elkarbizitza gatazkatsua da, halabeharrez. Kontua da zein markotatik egiten diogun aurre.

    Bai, Manuel Delgado antropologoa oso interesgarria da; erabat ados egon ala ez, gure gaiarekin lotuta proposatzen dituen hausnarketek beti ematen dute zer pentsatua. Zinez gomendagarria.

    Bego, nire galderak ez dauka erantzun errezik, badakit. Planteatutako hipotesi hori oso urrun dago, baina bitartean egunerokotasuna daukagu aurrean eta Batek dakik dioen bezala, kudeatu behar da; ezin dugu itxaron beste egoera batzuk konponduta egon arte. Eta ez kudeatzea kudeaketa mota bat da eta ondorioak dauzka denontzat.

  17. abarquin dijo:

    Darabilgun gaiarekin lotuta, duela urte dezente atikulu hau argitaratu zidaten Berrian: Etorkinak, euskara eta ‘ilarako azkenaren’ sindromea. (2004, azaroak 17). Esteka ez dago jada interneten, baina paragrafo batzuk ekarri ditut hona, oraindik indarrean daudelakoan:

    “[…] Oztopoen artean, badago euskaldun batzuek adierazten duten sentimendu bat, azterketa merezi duena: mesfidantza –“kulturala” esan dezagun– etorri berriekiko. “Hori bakarrik falta zitzaigun” moduko bat. Egia esan, garai honetan pertsona ugari heltzen ari dira: gaztelania baino ez dakitenak (etorkinen erdia baino gehiago Hego Amerikatik iritsi baita), edo gaztelera besterik ikasi ez dutenak edo ikasten ari ez direnak (beste etorkinak: Afrika, Asia eta Europatik iritsiak). Oro har jende multzo horrek ez du parte hartzen euskal hizkuntzaren eta kulturaren errebindikazioan. Eta gainera etorkin horiek haien ezaugarri kultural eta linguistikoak defendatzen dituzte eta borrokatzen dute meskita bat irekitzeko, arabiera ikastetxean irakasteko, haien festak modu publikoan ospatzeko, diru-laguntzak lortzeko… Horren guztiaren aurrean, zenbait euskaldunen erreakzioa mesfidantza da; etorri berriak hautematen dira a) euskararen biziraupenerako oztopo edo mehatxu moduan, eta b) “lehiakide kultural” gisa (baliabide urriak lortzeko gurekin lehiatzen diren gutxiengo kultural gisa alegia).

    “Ez dut esango horren atzean jarrera arrazistarik ez dagoenik; denongan pizten dira noizik behin (eta batzuengan askotan). Baina mesfidantza hori ulertzeko, lagungarria da ziur aski Walter Actis-ek azaltzen duen “ilararen sindromea” delakotik abiatzea (bere azalpena haratago eramango badut ere). Demagun gizartearen zati handi bat “ilaran” dagoela: ebakuntza bat egin diezaioten, traumatologoak txanda eman diezaion, babes ofizialeko pisu bat lortzeko, seme-alabak auzoko eskolan sartzeko, beka bat jasotzeko, gizarte-laguntza jasotzeko… Hiritarra, zenbat eta pobreago, orduan eta ilara gehiagotan dago zain. Bat-batean egoera eskasean dauden beste batzuk heldu dira eta ilaran jarri dira: etorkinak. Ilaran zeudenek “konkurrentzia egiten” dietela sentitzen dute: orain jende gehiagorekin banatu behar dute dagoen apurra. Horregatik kexatzen dira guraso batzuk, haien umeak haurtzaindegian edo auzoko eskola publikoan onartu ez dituztenean, ikastetxea etorkinez bete dela esanez (puntu gehiago daukate soldata txikiagoa izateagatik); horregatik entzuten dira txistuak eta irainak babes ofizialeko etxebizitzetako zozketa-saioetan, haietako bat izen-abizen atzerritarrak dauzkan bati egokitzen bazaio… Aberatsenak ilara batzuetatik atera daitezke; besteak ez. Pobreen arrazakeriaz hitz egiten ari gara, beraz. Baina erreakzio primario horiek gero eta gehiago gertatzen ari dira gure gizartean, baita progresistak diren (eta hain pobreak ez diren) hiritarren artean ere. Izan ere, diskurtso hori izugarri hedatzen ari da. Eta arriskutsua da.

    “Pentsatu beharko dugu ez ote den erreakzio eskasa, estrategikoki motela (eta arras bidegabea). Zeren, ilaran dauden horiek ba al dira gure benetako lehiakideak? Ez al gara erratzen ari eta benetako helburua ahazten? Askoz ere zentzuzkoagoa litzateke zain gauden guztiok ilara antolatu duenari begirada zuzentzea eta honako galdera hauentzat erantzuna bilatzea: nork antolatu du ilara, nork ezarri ditu ilararen arauak, nor ari da hain gutxi banatzen hainbeste jenderen artean. Ilaran daudenekin borrokatu beharrean, hobe haiekin aliatzea ilararen arduradunei aurre egiteko. Arduradun horientzat askoz erosoagoa da, jakina, gure artean liskarrak sortzen badira; ondorioz, ez ditugu gure indarrak batuko ardurak eskatzeko. Tranpa horretan ez erortzeko zorrotzago pentsatu eta jokatu beharko genuke.

    “Euskaldun batzuen artean ere sentimendu hori sumatzen da: identitate eta kultura eskubideen arloan ilarako azkenak izatearena hain zuzen ere. “Orain etorkinak datoz eta gazteleradun elebakarren kopurua igoko da, gainera euskararekin ez daukate engaiamendurik eta, gutxi balitz, haien kultura babesteko baliabideak eskatzen dizkiote administrazioari. Eta gu, zer? Zer gertatuko da gure kulturarekin?” […]

    “Esaldi horietan ezin hobeto islatzen da goian deskribatutako sinesmena: etorkinak gure lehiakideak dira eta arriskua dira gure eskubideak babesteko. Galdera da ea jarrera hori komeni zaigun, ez bakarrik etorkinei, baizik eta autoktonooi ere. Ba al dira etorkinak gure egoeraren errudunak? Haiekin borrokatu beharko dugu? Nire ustez, etorkinekiko harremanetan, badugu beste aukera bat, askoz ere interesgarriagoa: haiekin aliantzak sortzea gu guztion eskubideak babesteko –baita kultura eskubideak ere–: bai autoktonoenak, bai etorkinenak.

    “Bestalde, ez genuke hauxe ahaztu behar: bakarrik jarrera baikor, estrategiko eta solidario horretatik lortuko dugu euskararekiko haien “sinpatia”. Eta sinpatia hori behar beharrezkoa dugu euskarak aurrera egitea nahi badugu; iraun behar badu, euskarak ez du soilik hemen jaiotakoona izan behar: kanpotik etorritakoena ere izan beharko du”.

  18. Andarte dijo:

    Hemen idatzitako iruzkin batzu irakurrita, egia esango dizuet, aireratzen hasten naiz hankak izango ez banitu bezala, lasaitasuna sentitzen dut: solidaritatea, sinpatia… dena xuabe, xuabe, xuabe… Euskaldunak sinpatikoak izan behar omen dugu beste jendea erakartzeko, ez dakit, beti beato aurpegi alai irribartsu batekin ibili behar omen dugu eta horrela ingurukoak maiteminduta edo gure hizkuntzara hurbilduko omen dira. Istorio polit hori jaio nintzenetik entzun dudan kontua da (badira urte batzu) eta urte luzez sinestu ere egin dut nahikoa dela erabaki dudan arte. Adibide bat jarriko dizuet, benetakoa. Orain dela urte batzu Espainia aldetik (ez dut zehaztu nahi nondik) gazte bat etorri zen gure lantokira lanera. Unibertsitatea amaitu berria eta gure enpresan hasi zen lanean. Tipoa oso jatorra eta hizkera finekoa, hain ohikoa ez den “de usted” erabiltzen zuen. Enpresan jende guztia euskalduna zen bi langile izan ezik (hemengoak) baina hauek ere nahiko ondo moldatzen ziren… esan dezagun enpresa guztiz euskalduna zela. Espainiatik etorritako langile honek ez zekien noski euskara. Kanpotik etorri berria izanik, noski beste guztiok espainieraz hitz egiten genion, lehen enpresako bilerak euskaraz egiten baziren orain espainieraz egiten hasi ginen berak ere ulertzeko. Zuek diozuen solidaritatea eta sinpatiaren kontu hori aplikatzen saiatzen ginela alegia. Euskara ikasteko ikastaro bat jarri zion enpresak, astean 3 ordu, lan orduetan egin ahal izateko. Horrez gain, beste 3 ordu ingelesa ikasteko ikastaro bat beste langile guztientzat bezala. Ingeleseko ikastaroan, 1,5 ordu enpresako lan orduetatik baina beste 1,5 ordu gero langileak errekuperatu beharrekoak. Euskarako ikastaroan, ingelesekoan ez bezala, 3 orduak enpresaren kontura, errekuperatu beharrik gabe. Solidaritatea a tope euskararekin, ikus dezakezuen bezala. Euskara irakasleak esaten zuenez, oso jarrera ona zuen euskara ikasteko saioetan, interes handia jartzen omen zuen. Beste langile guztiak pozik geunden, interesa jartzen omen zuela entzunda. Baina ezin gehiegi estutu eta ikastarotik at, denok espainieraz hitz egiten genion, gaizki sentitu ez zedin eta lasai-lasai euskara ikasten joan zedin. Handik urte pare batera edo, berak euskara ikasten jarraitzen zuen astean 3 ordu, nik berarekin konfidantza banuen, zera esan zidan: “yo no voy a aprender euskera, prefiero aprender aleman que va a ser más útil para mí”. Gaztea izanik, bera kurrikulumean eta etorkizuneko lanpostu berrietan ari zen pentsatzen nonbait. Euskara ikasteko, asteko 3 orduak nahikoa izango ez zirela eta pixkanaka gure elkarrizketetan euskara sartzen hasi nintzen, hitz solteak gehienbat, gauza handirik ezin espero. Beno… ba handik aurrera tipoa pixkanaka niregandik urruntzen hasi zen, ez zitzaion nonbait euskara entzutea gustatzen. Handik urte batzura, beste lanpostu bat aurkitu zuela eta enpresa utzi zuen. Gu hantxe gelditu ginen gure solidaritatearekin, sinpatiarekin eta ikastaroaren fakturekin. Kaixo eta agur-ez aprte ez dut uste ezer gehiagorik ikasi zuenik.
    Ondorioa: inork ez duela hizkuntza bat ikasten sinpatikoa zarelako, beharragatik baizik. AEKan euskara ikasten ari diren gehienak lana aurkitzeko erraztasunen bat emango diolakoan ikasten omen dute, hori irakurri nuen aurrekoan. Maitasunak bultzatuta ez dabilela inor AEKn ere alegia. Norbait ibiliko da agian maitasunagatik, ez dut ezetzik esango, baina askotan horrelakoak frikitzat hartzen dituzte. Hemen bizi diren espainiar elebakarrak beraien umeak D ereduan matrikulatzen hasi badira umeen etorkizunean lan kontuan etb arazoak saihestu asmoz egin dute eta hori ondotxo dakizue. Eta hori egin badute, nonbait (lanpostu publikoetan) euskara eskatzen hasi delako da, ez sinpatikoak garelako. Eta oso ziurrenik, marmarrean arituko dira lanpostu publikoetan euskara eskatzen delako.
    Beraz, sinpatiaren istori hori egia ez zela ikusi nuen, eta orain ez hasi “baina ezin duzu orokortu, denak ez dira berdinak” kantzioarekin. Eta aurrerantzean ere, AEKko gelak beteko badira, norbaitek esijentzia maila handitu duelako izango da, naiz eta orduan ere marmarra asko entzun behar izango den eta epaitegietako erasoen mehatxua hor egon.

  19. abarquin dijo:

    Andarte, nire ustez, lantoki batean euskara ikasteko ikastaroak egiteko erraztasunak ematen badira, konpromiso jakin batekin eta emaitz jakin batzuekin egon behar dira lotuta. Zentzuzko epe batean ez badago emaitzik, erraztasun horiek aztertu behar dira eta kontuak eskatu. “Baina ezin gehiegi estutu eta ikastarotik at, denok espainieraz hitz egiten genion, gaizki sentitu ez zedin eta lasai-lasai euskara ikasten joan zedin” diozu. Ez nago horrekin ados: premia ez badu sentitzen, zertarako ikasiko du. Erreztasunak bai, eta premia sentiaraztea ere bai. Ikusten duzunez, ez naiz erososatunaren aldarrikapena egiten ari. Okinak eta tabernariak ere, adibidez, bezeroa euskaraz atenditzeko premia sentitu beharko lukete (eta horretarako ez da EGA atera behar). Eskolako gurasoen elkartean euskara presente egon behar da, nahiz eta batzuek ulertu ez. Edukia ez dute ulertuko, baina mezua bai, eta mezua euskara bera da, kasu batzuetan.

    Eta bai, kasu bat orokortzea, asko orokortzea da, nire ustez. Eta zortzi orokortzea ere bai. Hori da nire iritzia. Bestalde, aipatzen duzun etorkin horrek autoktono batzuek bezala jokatu zuela esango nuke nik.

    Hau ere beste nonbait idatzi nuen:

    “Ulertzeko zeintzuk izan daitezkeen etorkin helduek euskara (ez) ikasteko arrazoiak, interesatzen zaigu aztertzea zergatik ikasi duten edo ikasten duten euskara autoktono elebakarrek. Eremu euskaldunetan komunikatzeko premia da haietako bat, noski, baina bertako elebakarren artean ikasteko faktore nagusiak lan arrazoiak eta arrazoi ideologikoak dira, hain zuzen. Eta berehala konturatzen gara etorkinek ez dauzkatela arrazoi horiek.

    “Hainbat autoktono elebakarrek arrazoi praktiko batengatik izan dute euskara ikasteko beharra: zenbait lan lortzeko aukerak izateko, batik bat administrazio publikoarekin lotutako lanpostuak (EAEn Nafarroan baino gehiago). Etorkinen kasuan, beraiek izaten dituzten lanpostuetan (etxeak garbitzea, umeak eta zaharrak zaintzea, eraikuntza, kalean gauzak saltzea…) ez dute, oro har, euskaraz jakin beharrik, ez delako euskaraz jakitea eskatzen. Beren lan aukerak eta aspirazioak txikiagoak dira. Beraz, euskara ikasteko arrazoi bat gutxiago daukate.

    “Bestalde, badakigu hemen hainbat elebakarrek euskara ikasi dutela arrazoi ideologikoengatik: euskara ondare kultural garrantzitsutzat jo dute, altxor moduan, eta ikasteko eta erabiltzeko ahalegina egin dute. Ezin da espero jarrera hori etorri berri batengandik. Baliteke etorkinen batek behar hori sentitzea denbora dezente pasa eta gero, baina ez da orokorra izango. Eta kontuz: euskara “gure” gauza da, “gure” kezka; eta haiek haiek dira: gutako askoren ustez ez dira gutarrak. Baina orduan, zergatik arduratu behar da “beraietako” bat euskararen egoeraz, “gure” arazo bat bada? Inork ez du hizkuntza bat ikasten besteari gustua emateko. “Beraiek” izatetik “gu” izatera pasatzen ez diren bitartean ez zaizkie gure gauzak interesatuko guri interesatzen zaizkigun moduan (aho-korapiloak balio beza). Autoktono batzuek ezin dute onartu pertsona beltz bat, begi itxiagoak dituen bat, hemen erabiltzen ez ziren arropak janzten dituen bat, hemen jaten ez ziren gauzak jaten dituen bat… “gu” horren barruan dagoenik. Bada guk gure aldetik dugun jarreraren kontua ere”.

    Etorkin heldu gutxik ikasten dute euskara; autoktono heldu gutxik ikasten dute euskara (eta azken horiek maioritariok dira eta, ikusi dugunez, arrazoi gehiago dute ikasteko, baina hala ere…).

    Zoritxarrez hemen euskarak ez dauka Idahon ingelesak daukan egoera eta zailtasun gehiago dauzkagu, ondo dakigunez, baina Idahon bezala esperantza seme-alabengan jartzea dago, haiek ikasiko eta erabiliko dutela (erabiltzeko arrazoiak aurkitzen badituzte, hori da erronka). Etorkinen umeengan eta autoktono elebakarren umeengan. Ume horiek guztiak gu baldin badira, noski. Eta horretarako bidea egin behar da.

  20. Pingback: Leku Urrunen Atlasa: hitzaurre bat - zuzeu.eus

  21. Andarte dijo:

    solidaritateaz pasa egin ginela beraz, ezta? Solidaritatea ez, baizik benetako tontoak ginela, ezta? Zera esan zidan beste behin: “yo no sé porqué eso de tanto euskera si luego ni vosotros mismos lo habláis”. Eta mingarria izan arren egia zioela esaten nion neure buruari, bere hobe beharrez zelakoan espainieraz hitz egin eta gero hori entzun behar, “hemendik aurrera hasiko nauk bai hirekin euskaraz” pentsatzen nuen. Beno… ba hasi banintzen, hasi, bera urrundu egin zen. Ez zuen euskara ikasteko batere asmorik eta gogorik, gaztea zen eta Euskal Herriak ez zion lotzen. Bere bizitzako lanbidea hura ez zela bazekienez, zergatik euskara ikasi? Logikoa izan daiteke. Baina enpresaren aurrean beste planta bat egiten zuen, euskara ikasteko kriston interesa izango balu bezala.

  22. abarquin dijo:

    Ez dakit baina nik ez nuke esango gaizki egin zenutenik; ez euskaldunek ikasteko erreztasunak izan beharko lituzkete, ugari eta anitzak. Eta ia dohainik. Baina lantokian aukerak ematen badira, nire ustez konpromisoa eta emaitzak aztertzen joan behar dira. Eta agian konpromisoa denona izan behar da; puntu batetik aurrera besteok ere konprometitzen gara pertsona horrekin euskaraz aritzera.

    Uste dut euskara presente egon behar dela/egin behar dugula baita ulertzen ez dutenen aurrean ere, besteak beste haiek ere euskararen garrantziaz jabetzeko. Hori gero eta argiago ikusten dut. Taberna batean kafea euskaraz eskatzea erdaldun tabernariari ez dago soberan, eta agian da modu bakarra tabernariak lanerako behar dituen tresnak eskuratzeko premia sentitzeko. Edo ikasitakoa erabili ahal izateko eta euskarazko harremanak egiteko. Horretaz dakitenek askoz hobeto azaltzen dute kontua eta TELP tailerren bidez euskaldunak asertibitate linguistikoan trebatzen dituzte.

  23. Andarte dijo:

    TELP tailerrak! Hori bestea! Lantokian antolatu zituzten pare bat egunetan edo. Jende asko joan zen tailerretara eta ondorengo egunetan aldaketak somatu nituen: euskaraz hitz egitea apur bat kosta egiten zitzaienekin euskaraz hitz egiten hasi zen jendea lehen ez bezala. Miraria zirudien! “TELP honek badu indarra gero!” pentsatzen nuen. Laburra izan zen ordea miraria! Hiruzpalau egunetakoa edo… Jendeak beroaldi moduko bat izan zuela uste dut baina laister hoztu zen, atzera lehenera itzuli zen jendea. Egunerokoan sortzen diren gorabeherei aurre egiteko aurpegia badu jendeak baina euskararekin produktu komertzial bat behar dute: TELP. Ordainduta, orduan bai, orduan aurpegia izaten hasten zara nonbait. Ez dut inoiz sinestu TELP delako horretan. Modu naturalean aurpegirik ez baduzu…

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s