“Nire ikastetxean neska musulman batzuek ez dute dutxatu nahi hezkuntza fisikoaren ostean”. Irakasle batzuen gogoetak

dutxa

Hiru ikastetxe, hiru kasu.

Irakasle batek hau kontatzen du:

“Nire gelako neska batek esan dit bera ez dela dutxatuko ariketa fisikoa egin ostean. Saiatu naiz konbentzitzen, higienea delako gure ikasgaiaren helburu garrantzitsu bat. Alferrik. Bere amarekin hitz egin dut eta esan dit bera eta bere senarra ados daudela eta haien alaba ez dela dutxatuko. Kontua da orain beste neska batek azaldu didala bera ere ez dela dutxatuko.”

Beste irakasle baten kezka:

“Pasa den astean ikusi dut neska bat bainu-jantziarekin dutxatzen ari zela. Beste ikasle batzuek azaldu didate irailetik ari dela hori gertatzen. Nik azaldu diot ezin duela arroparekin dutxatu hemendik aurrera.”

Hirugarren kasu bat:

“Bi ama etorri dira zuzendariari esatera haien alabak etxean dutxatuko direla eta ez eskolan. Eskolako dutxetan hotza egiten duela diote, eta umeak gaixotu ahal direla. Duela gutxi zapia eramaten hasi diren bi neska dira.”

 

Nola jokatu? Hiru lagunen elkarrizketa:

Aniztasuna ondo ezagutzen duten bi irakasle eta aita bat elkartu dira kasu horien inguruan gogoeta informala egiteko. Entzun dudana ahalik eta hoberen jasotzen saiatu naiz eta hurrengo lerroetan irakurriko duzue, ideia nagusiak markatuta.

–Ane: Lehenengo kontua, nire ustez, da bereiztea zer den da garrantzitsua eta zer ez. Ariketa fisikoa egin ondoren, dutxatzea komeni da, eta higienea lantzea irizpide bat da ikastetxean. Hori garrantzitsua da, argi dago. Baina erabat biluzik izan behar da? Hori garrantzitsua da eskolarentzat? Nik uste dut ezetz, eta hor bai ikusten dut tarte bat umearekin eta familiarekin negoziatzeko.

–Fadua: Ados nago. Nire ustez, ume batzuk, eta familia batzuk, nolabait, intimitatea eskatzen ari dira. Badirudi gure  gizartean pasatu garela gorputzak ezkutatzetik gorputzak erabat erakusteko obligaziora, ezta? Baina zergatik izan behar da derrigorrezkoa? Ikastetxe batzuetan dutxatzeko esparrua partekatua da eta ez dago aukerarik intimitatean dutxatzeko horrela nahi dutenentzat. Besteen aurrean biluztu behar zara halabeharrez.

–Ane: Nik hori oso ondo ulertzen dut, izan ere neuk ere, polikiroldegietan, aparte dutxatzea nahiago dut, baina ez dago beti aukera hori. Nire gorputza momentu honetan ez dut osorik erakutsi nahi; ebakuntzaren markak oraindik asimilatu behar ditut eta gusturago nago kortina baten atzean dutxatzen banaiz.

–Aitor: Ja, baina hezkuntza fisikoko irakasle batzuek esaten dute gorputzak naturalak direla eta ez direla ezkutatu behar.  Horri ere garrantzia ematen diote.

–Ane: Ni ados nago horrekin. Baina umeek eta gazteek ere arrazoiak izan ditzakete haien gorputzak besteen aurrean ez biluzteko une eta bolada batzuetan. Neskek eta mutilek, ez soilik neskek, e? Ileak atera zaizkizu besteei baino lehen, hilekoa duzu, ez zaude erabat gustura zure ezaugarri batzuekin eta beldur zara norbait fijatuko den… Irakasleok esan ahal dugu aniztasunarekiko errespetua landu behar dela eta gorputz guztiak direla zilegi eta ez dagoela ezer txarra haietan… baina norberak bere prozesua du, ezta? Eta presio sozialak gorputzen inguruan ez dira falta. Aniztasunaren trataera ez da ume batzuen premia hori ere kontuan hartzea?

–Aitor: Arrazoi kulturalak ere egon daitezke, uste dut nik. Gorputzak ez dira modu berean “bizitzen” familia guztietan. Familia batzuentzat alaba etxetik kanpo biluzik egotea kezka bat da.

–Fadua: Kulturalak izan daitezke, bai, baina baita familien araberakoak ere. Kultura berekoak sentitzen direnen artean, gai hori ez da modu berean tratatzen. Eta badaude, adibidez, familia nudista batzuk, eta beste batzuk hondartzan inoiz biluztuko ez liratekeenak. Bestalde, ez pentsa familia musulman askorekin planteatzen denik dutxaren gaia; egia esateko, oso gutxirekin gertatzen da. Eta, esaten dizuedanez, beste ume eta familia batzuen kezka ere bada.

–Aitor: Aizue, baina umeek eta familiek horrela esaten dizuete, biluztasun “publiko” horretan ez direla eroso sentitzen?

–Fadua: Ez. Askotan ez dute horrela formulatzen, ez da horren argi agertzen eta hori garrantzitsua da. Onartzen badugu negoziaziorako tartea egon daitekeela, orduan heldu behar gara gakora. Nik batzuetan entzun diot irakasleren bati: “guraso horiekin ez dago modurik, jarrera atzerakoia dute, ze matxistak diren…!” Gurasoak etiketatu ditugu (haiek ere konturatu dira, noski), eta elkarrizketa bukatu egin da. Hori, ez baditugu zaku batean sartzen: “eske musulmanak dira ez dakit zer”, “ijitoak dira ez dakit nor”, “pakistandarrak dira…”. Etiketa haiei jarri ondoren, ni eta nire taldea leku hobean gelditzen gara, noski: gu hobeak gara zalantzarik gabe.

–Ane: Hori da gakoa, hain zuzen. Familia “galdutzat” ematen dugula. Eta ondorioz, umea ateratzen da galtzaile. Baina umea da gure ardatza eta gure helburua. Ume horrek gure ahalegina merezi du, ezta? Ezin dugu horren erraz amore eman…

–Aitor: Baina familia batzuk matxistak dira, hori ezin da ukatu…

–Fadua: Jarrera matxistak oso hedatuta daude, argi dago. Ea zein familiak –berdin dio haien jatorriak– esan ahal duen modu erabat parekidean jokatzen duela eta zaintza erabat partekatua egiten duela… Matxistak bai, baina ez dira soilik jarrera matxistak; gure eskolako familia batzuk homofoboak eta lesbofoak dira, beste batzuek jarrera arrazistak dituzte edo jarrera klasistak eta elitistak… (Eta baita irakasle batzuk ere, e?). Eta noski, batzuk ez dira trebeak komunikatzeko eta desatseginak izatera heldu daitezke. Kontua da horiek direla gure ikasle batzuen familiak, eta haiekin lan egiten dut eta lan egin behar dut, ez soilik nik bezala pentsatzen duten familiekin eta konexio ona sentitzen dudan gurasoekin.

–Ane: Niretzat argi dago genero berdintasuna gure eskolako balio nagusietako bat dela, eta eskolan lan gehiago egin behar dugula egunerokotasunean balio hori hobeto gorpuzteko. Eta baita aniztasunaren estimua ere. Familia batzuetan balio horiek ez badaude horren presente, are garrantzitsuagoa da guretzat eskolan balio hori bizitzeko aukera izatea!

–Aitor: Ni ados nago. Eta ideia horrekin ere bai, gurasoak etiketatzeak ez digula laguntzen; baina zer egin daiteke?

–Fadua: Amarekin hitz egin behar da, familiarekin, modu zintzoan eta luze, beharrezkoa bada. Errekonozimendutik abiatuta. Alegia, haien kezka ondo jaso arte, ondo ulertu arte, garrantzirik kendu gabe, nagusikeriarik erakutsi gabe… Haiek ikusi behar dute beren kezka jasotzen eta ulertzen dela. Soilik horrela helduko zara batzuetan muinera, arazoa datzan muinera, negoziatzeko aukerak izan ahal izateko.

–Ane: Nik behin ama batzuk lagundu nituen aldageletara, haiek ikus zitzaten. Guk ez dugu dutxa pribaturik. Nire aldetik ziurtatu nien ez zela hor gizonik edo mutilik sartuko. Bestalde nire gelan neska bat eta bi mutil kulero eta galtzontziloekin dutxatzen dira, aukera hori posible da. Duela urte batzuk ikasle bat bainu-jantziarekin dutzatxen zen. Garrantzitsuena higienearen gaia da; bestea bigarren mailako kontu bat da, nire ustez.

–Aitor: Baina agian ez dago soberan dutxa itxi bat edo bi egotea, intimitatean dutxatu nahi dutenentzat, ezta?

–Fadua: Nire ustez bai egon beharko litzateke. Nik beste kasu bat bizi izan dut beste eskola batean. Neska batek esan zuen ez zela igerilekura gelakoekin joango, ikastaroa ez zuela egingo. Gurasoekin luze aritu ondoren, negoziatu genuen kamiseta eta praka motz batekin bainatu ahal izango zela. Nik ere antzeko arropa eraman nuen lehenengo egunean, besteen aurrean bera horren bakarrik ez sentitzeko. Polikiroldegiko arduradunarekin hitz egin behar izan nuen lehenago, arazorik ez izateko. Garrantzitsua ikasle guztiek igeri egiten ikastea da; ikasleen bainu-jantziaren tamaina txikia izatea ez da guretzat batere inportantea, ez dugu ulertzen eskolako balio moduan, eta ez gara horretan tematuko.

–Aitor: Guraso autoktonoen artean batzuetan zera entzuten da, “hemen daude eta hemengo ohituretara moldatu behar dira”. Baina kontua ez da erabat horrelakoa. Hemen ez dago ohitura bakar bat, eta guraso autoktonoen ume batzuk ere ez dira eroso sentitzen. Gai batzuk birpentsatzea ona izan daiteke ikasle guztientzat. Zer da aniztasuna kudeatzea, bestela?

–Ane: Nonbait, guraso etorkinengandik otzantasuna espero da. Lehenengo mailako familiak ez balira bezala, eta haien kezkek eta eskaerek eskolan lekurik izango ez balute bezala. Autoktono batzuek ez dute ondo hartzen familia horiek oharkabe ez pasatzea. Baina hor daude, kasu batzuetan gero eta jabetuago, gai batzuk planteatzen, eta etorkizunean elkarrizketa gero eta garrantzitsuagoa izango da.

–Fadua: Ikastetxean horrelako gatazka bat sortzen denean, gurasoen elkartera heltzen da berria, eta beste gurasoengana ere bai. Nire ustez, eskolako beste gurasoekin informazioaren kudeaketa zuhurra egin behar da, atzerritarren kontrako mesfidantzak, gizartean daudenak, ez hauspotzeko. Zeren horrek ez liguke lagunduko elkarbizitzari begira. Gaiak tratatu ahal dira, noski, baina auziak zurrumurru bihurtzeko arriskuan erori gabe. Irakasleok “profesionalki” jokatu behar dugu. Haserreak eta beroaldiak ulergarriak dira, baina profesionalak garen heinean gure emozioak eta beroaldiak ere kudeatu behar ditugu umearen hobebeharrez…

–Aitor: Txarrena da gaia egunkarira heltzen denean. Irakasle batek edo guraso batek kazetari bati kontatu dio… eta paperetan dago auzia, ikastetxearen izena, guraso batzuen iritzia ez beti oso neurtua… Orduan gatazka puztu egiten da, familia traizionatuta sentitzen da, ikastetxean jarrerak muturrera iritsi daitezke… Giro txarra. Elkarrizketa askoz zailagoa izango da hortik aurrera.

–Fadua: Bai, hala da. Bestalde, ni kontziente naiz gatazka guzti-guztiak ez direla konpontzen. Batzuetan ez gara heltzen adostasun batera. Baina bidea behintzat izan dadila eraikitzailea, zubiak apurtu gabe, aurrerantzean hitz egiten jarraitzeko. Erraz esaten da, badakit…

–Ane: Elkarrizketa behar bezala izateko, irakasleok ez dugun gauza bat behar dugu: denbora. Hau da Hezkuntza Sailak ulertzen ez duena, behin eta berriz azaldu arren: aniztasuna dagoen ikastetxe batean, ordu eta ahalegin gehiago behar direla. Hizkuntza eta eskolako ohiturak menperatzen ez dituzten gurasoekin komunikatzeak denbora eta esfortzu gehiago eskatzen du, argi dago. Eta komunikazio hori behar-beharrezkoa da. Baina gure eskolak aniztasunik gabeko ikastetxe batek beste errekurtso humano du. Batzuetan kudeaketa ez da ona denborarik ez dagoelako behar bezala aritzeko…

–Fadua: Formazioa ere behar dugu irakasleok, nire ustez. Zurrumurru eta estereotipoen kontrako formazioa premiazkoa da, gurasoentzat eta irakasleentzat. Irakasleok ere beste hirritarren artean dauden estereotipoak partekatzen ditugu. Eta gaztazkak kudeatzeko prestakuntza ere bai, nire ustez…

– Aitor: Bai, baina irakasleak ari dira formazio hori eskatzen, uste dute behar dutela?

[…]

Ane, Aitor eta Faduak hizketan jarraitu dute, baina nik honaino jaso dut gehiegi ez luzatzeko. Hilean behin elkartzen direnez te berde baten inguruan, saiatuko naiz gonbidatua izaten eta, haien baimenarekin, entzundako elkarrizketak hona ekartzen.

(Nire lehengusinak dio hiru solaskide horiek guai hutsak direla, “txoriak eta loreak”estilokoak. Beste irakasle eta guraso batzuen iritziak ez direla aniztasunarekin horren atseginak eta horiek ez ditudala ekarri. Arrazoia du. Elkarbizitza eraikitzeari begira, nire lagun horiek nahiago ditut, ezin dut ukatu…).

Irakasle, guraso: zer gehituko zenuke zuk, zerekin ez zaude erabat ados, zer da zure ustez garrantzitsua? 

Anuncios
Esta entrada fue publicada en anitzak. Guarda el enlace permanente.

8 respuestas a “Nire ikastetxean neska musulman batzuek ez dute dutxatu nahi hezkuntza fisikoaren ostean”. Irakasle batzuen gogoetak

  1. Aiora dijo:

    Ni ez naiz irakasle edo guraso, ikaskideekin dutxatzeak lotsa ematen zion ume ‘autoktono’ bat izan nintzen. Urte askoan zehar soinketako klasea azken orduan izan genuen eta, horregatik, etxean dutxatzen ginen; urte batzuen ondoren, ordea, orduz aldatu zen eta bertan dutxatu behar genuela esan ziguten. Batzuoi oso deserosoa egin zitzaigun. Elkarrekin dutxatu ginen azken aldian umeak ginen, pubertaro osoan zehar bakoitza bere etxean dutxatu zen, eta gero berriz ere elkarrekin dutxatzeko derrigortasuna. Bainujantzia erabiltzen genuen gutako batzuk eta bronka eduki genuen soinketa irakaslearekin (gainera, gizona zen…). Ikastola batere landu ez genuena, bapatean, zerbait natural bezala bizitzea nahi izan zuten. Eta nik oso oso gaizki pasa nuen.

  2. Julian Pinedo dijo:

    Niri ere lotsa handia ematen zidan eskolako dutxan denon aurrean biluzteak, baina orain heldua naizelarik eskertzen dut trauma txiki hori gainditu behar izana, kiroldegiko dutxetan naturaltasunez eta konplexu barik mugitzen naizelako (eta konplexu asko ditut oraindik, baina dutxan bat ere ez).

    Kasu honetan ez dut uste bereiztasunik egitea komeni dela, batez ere segregazio puntu bat gerta daitekeelako umeen artean jatorri kulturala edo erlijioaren arabera, eta hori ez da ona integrazioa eta kohesioari begira (dutxatzen diren umeen artean batzuk “bereziak” direla nabarmen izango delako), eta dutxatu nahi ez dutenei ez diegulako lagunduko kate kultural eta erlijioso nozibo batzuetatik askatzen, hori ere garrantzitsua da.

  3. Arantza dijo:

    Agian interesgarria eta oso hezigarria izan daiteke dutxatzearen kontua problematizatzea. Ziurtzat jotzen da biluztasuna edota higienearen inguruan dagoen ulermen soziala, baina agerian dagoenez ulermena anitza da, eta ez bakarrik “kanpotarrak” daudelako. Hitzegitearena, sinismenak azalarztearena hezkuntza fisikoko parte bat izan daiteke ere.
    Benetan aberatsa elkarrizketa hau, Amelia!

  4. abarquin dijo:

    Eskerrik asko zuen komentarioengatik. Hirurok jarri duzue fokoa azpigai berean: eskolako dutxan biluzik dutxatzean. Aiora eta Julianentzat garai zaila izan zen, nahiz eta gaur egun Julianek esperientzia ontzat ematen duen. Aiorak, berriz, ez.

    Baina niri Julianek kontatuko esperientziak zer pentsatua ematen dit. Adibide bat jarriko dut. Garai batean, igeri egiten “irakasteko” modu bat zen umea bultzatzea eta piszinara botatzea. Prestakuntzarik gabe. Horren ondoren, batzuek ikasten zuten igeri egiten, bai, baina beste batzuek, berriz, urari fobia hartzen zioten (eta amorrua irakasleari). Derrigortzea, ez dakit nik… Nik, Arantzak bezala, obligazio hori problematizatuko nuke…

    • Jon dijo:

      Ez da hau leku egokia agian gai honetarako… baina ez nekien non idatzi. Lehenik eta behin, zorionak eta mila esker blog honengatik. Irakasle eta pertsona moduan ekarpen handia egiten dit, Gauza askotan zurekin ados nago, eta nire ikasle asko etorkinak diren aldetik, beti saiatzen naiz egoera, zalantza, gatazka askoren aurrean zure ikuspuntua zein izango litzatekeen ulertzen, asmatzen, aplikatzen. Ez baita erraza. Asmoak eta ideiak ustez garbi izanda ere, egunerokoan seguru hanka sartzen dugula mila aldiz… Nik aspaldian badut kezka bat, herrialde zehatz bateko ikasle musulman neskekin lotua. Zapi kontuak baino gehiago kezkatzen nauena. Kontua da, ikasle horietako askok, 15 urterekin, eta ez du aitaren baimenik ez eskolako irteera bat egiteko, ezta kalean paseo bat eman edo etxera oinez bakarrik itzultzeko ere. Hori, gauzak diren bezala, eskubide urraketa bat da, matxismoa da, eta hemengo bat balitz agian onartuko ez genukeena. Hori ez da kultura kontua, hori ez da arraza kontua… ikasle horietako askok badakite aitak erabakitako senarrarekin ezkonduko direla… zein izan beharko luke hor gure papera? Begiak itxi? Alabari begiak irekiarazten saiatu? Badakit paternalismoan ez dela erori behar, badakit hau ere gizarte matxista bat dela eta egunero emakumeak hiltzen direla, hori dena asumitua dut, eta badakit ezin dugula haien gainetik jarri edo lekzioak eman… baina ez al da hipokrita gauza horiek onartzea? Ikasle batek ezin izatea irteera batera joan aitak ez diolako uzten, emakumea delako? Loa galarazten dit kontu honek…

  5. Pingback: “Nire ikastetxean neska musulman batzuek ez dute dutxatu nahi hezkuntza fisikoaren ostean”. Irakasle batzuen gogoetak – Guraso.eus

  6. abarquin dijo:

    Kaixo, Jon. Erantzun egoki bat ematen jakin nahi nuke, baina erantzun hori falta zait, zoritxarrez. Intuizio batzuk baino ez ditut, beste irakasle askok bezala. Eta kezka batzuk, noski, zuk bezala. Zer datorkidan burura zure mezua irakurtzen dudanean?

    Nik esango nuke kanpotik etorritako familiak haien patriarkatuarekin etorri direla, ez dute haien jatorrizko herrialdeetan utzi, noski. Hemen bazegoen beste patriarkatu bat, haiek etorri baino lehen, eta bertan dirau, oso sendo. Funtsean helburu berbera dute: bi pertsona klase ezarri eta klase baten lehentasuna sustatu, gizonena; baina patriarkatuek formak desberdinak garatzen dituzte gizartearen arabera. Izan ere, hemen, momentu honetan, kanpotik etorritakoen formak oso argi detektatzen ditugu, propioak ez bezala. Gure gizartea formalki berdinzalea da, nahiz eta praktikan badakigun hori ez dela horrela, eta desberdinkeria mila modutara transmititzen dela. Etorri diren pertsona ugari datoz herrialde batzuetatik non gizarteak beraiek ez diren formalki berdinzaleak. Momentu honetan gazte asko, neska asko, ari dira pairatzen/kudeatzen bi patriarkatuen exijentziak; jatorrizkoa eta bertakoa. Haientzat ez da makala izango.

    Familia batzuen balioak eta eskolarenak ez dira beti berdinak, badakigu. Familia batzuek, autoktonoek zein atzerritarrek, balio eta praktika matxista nabarmenak dituzte (eskolan ere denetik egon daiteke, baina matxismoa ez da horren argia, eta diskurtsoa behintzat eta praktika ugari –denak ez– berdintasunarekin lotu ahal dira). Irakasleok ikasleen familiak ezin ditugu eraldatu, baina eskolako ordutegiaren barruan –eta ez dira ordu gutxi– aukera dago beste balio eta praktika batzuk ezagutzera emateko. Ume eta gazteek ezagutza hori ere izan dezaten.

    Nire kezka honakoa da: institutuan nork, noiz eta non hitz egiten du gazteekin patriarkatuaren inguruan, nork analizatzen du haiekin, nork laguntzen die ulertzen zer esan nahi duen, leku desberdinetan dituen ezaugarriak, gure gizartean nola transmititzen den, beste batzuetan nola, nola heltzen diren mezuak, nondik, indarkeriarekin ze lotura duen, zein erreakzio sortzen ari diren…? Gazte guztientzako formazioaz hitz egiten ari naiz, noski, berdin haien jatorria. Horretaz guztiaz haiekin hitz egiten dugunean, mundua ulertzeko gakoak garatzen laguntzen diegu, egoerak hobeto ulertzen, erresistentzia txikiak eta handiak sortzen (orain edo etorkizunean). Eta “modu interesgarrian” didaktifikatu behar da formazio hori, erakargarria izan behar da, patriarkatuaren mezuak gure gizartean oso interesgarriak eta liluragarriak diren produktuen bidez heltzen direlako.

    Ez dakit lan hori ganoraz egiten den gaztetxoekin, zalantzak dauzkat. Institutuan ezarrita dago nork, non eta noiz landuko duen hori guztia? Irakasleak inplikatuta eta formatuta sentitzen dira ataza horren aurrean? Nire ustez, ataza hori funtsezkoa eta urgentea da.

    Jarraitzeko, ebidentea dena esango dut: ume batzuei gauza asko gertatzen zaizkie eskolatik kanpo, baina gertatzen zaien guztia ez dago gure eraginpean. Gure galdera askotan da “noraino heldu nainteke?” Klitorisaren ablazio bat detektatzen dugunean, badakigu anbulatorioan galdetu ahal dugula zer egin, esku-hartu behar dugula. Gure ikasle batek ikasketak uzten baditu eta denbora apur bat pasa ondoren enteratzen bagara ezkondu dela, ez dugu maniobratzeko tartetik. Eskolan eta institutuan mundua ulertzeko eta gertatzen zaiona ulertzeko lortu dituen tresnak, hori da irakasleok egin dezakegun ekarpen nagusia. Ikasle guztiekin. Ez da gutxi. Egiten badugu.

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s